woensdag 13 januari 2010

De uitdaging van Onder Melkwoud 

- door Laura Mentink 

Terwijl het buiten wit, koud en stil is, zwiept in Bonheur de lente groenig neer op de Mosselweg, de Klapbeslaan en de andere straten en springt de zon neer op de woeste, woelige stad en slaat de vogels tot ze zingen… 

 

Na vijf weken repeteren weten we onze weg inmiddels wel te vinden, in het Melkwoud. We kennen de straten, de huizen, de kapel, het gemeentehuis, de school en het plein met de pomp. We kennen haar bewoners; de oude Mary-Ann Zeemans, haar kleinzoon Sinbad en zijn geheime liefde Gossamer Baynon. We kennen Mr en Mrs Slager Beynon, hun kat en hun schat van een meisje Lily. We kennen háár geheime liefde. Dae Brood kennen we inmiddels, en zijn twee vrouwen, de één plomp, de ander donker. De blinde, gepensioneerde Kapitein Kat en zijn liefje Rosie Probert. En al die anderen. We kennen ze door en door. We weten hoe ze er uitzien, hoe ze lopen, hoe hun stem klinkt, hoe ze zich voelen. We kennen zelfs hun dromen.  

 

Aan ons, acteurs, alleen nog de taak deze figuren leven in te blazen. Een simpele taak, zo lijkt het. Want Dylan Thomas heeft de bewoners van het Melkwoud tot in detail beschreven. Van de versleten broek van Lord Kristal en de vuile, aardige knieeën van Mrs Dae Brood Twee, tot de walrusknevel van Mr Pugh, de ijskoude glimlach van Mrs Pugh en de rode, smakkende lippen van Mr Waldo. Eigenlijk leven de personages al op het blad. We hoeven ze alleen nog ‘in de ruimte te zetten’.  

 

En toch blijkt dat de grootste uitdaging van het hele stuk. Want Onder Melkwoud is geen traditioneel toneelstuk waarin alle teksten gezegd worden door personages. Onder Melkwoud is oorspronkelijk een hoorspel, een verhaal, dat er om vraagt verteld te worden. Het zijn in eerste instantie de woorden die de wereld van het Melkwoud oproepen. We doen niet alsof we in een dorpje in Wales zijn. We beginnen de avond samen met u, in dezelfde ruimte, in Bonheur, en door te beschrijven hoe het Melkwoud eruitziet, wat er te horen is, wat je er ruikt en proeft, wordt er een wereld opgeroepen waar u als publiek dan (hoop ik) in besluit mee te gaan.  

 

Ruurt, als de Stem, nodigt u uit om op de Llaregyb Heuvel te komen staan en te kijken en te luisteren wat er in het kleine stadje gebeurt. Joost, Michiel, Merle en ik vertellen vertellen wat de 42 personages doen, voelen, horen en zeggen. En daarin, in dat vertellen, zit precies de moeilijkheid.  

 

Want vertellen wat iemand zegt, is iets anders dan het zelf te zeggen. Een voorbeeld. De oude Mary Ann Zeemans zegt in het stuk: “Ik ben vijfentachtig jaar, drie maanden en een dag”. In een traditioneel toneelstuk zou degene die deze tekst zegt, waarschijnlijk een oude vrouw gaan spelen, en wel zo realistisch mogelijk. Ingeleefd. We zouden haar dan ook het liefst laten spelen door een vrouw op leeftijd. In een vertelling is dat anders. Als we moeten vertellen dat de oude Mary Ann Zeemans dit zegt, hoeven we niet te doen alsof. We doen haar wellicht een beetje na. Spreken iets trager, misschien iets breekbaarder. Gaan onbewust op zoek naar die kenmerken, die ervoor zorgen dat een toevallige toehoorder, die de oude vrouw niet kent, toch een juist beeld van haar kan krijgen. 

 

In de repetities van Onder Melkwoud zijn we voor al die 42 personages op zoek gegaan naar hun specifieke kenmerken. In principe kan iedereen alles spelen: oude mannen, jonge vrouwen, kinderen. We tasten hun contouren af, om tot die kenmerken te komen die ze herkenbaar en menselijk maken, maar die ook voldoende ruimte laten voor de toeschouwer om zich een persoonlijk beeld van het personage te vormen. Zodat in het hoofd van iedere toeschouwer een andere Mary Ann Zeemans kan ontstaan. 

 

Maar daarmee zijn we er nog niet. Want nu loert het gevaar van de karikatuur. Als we alleen maar de uiterlijke kenmerken van een oude vrouw laten zien, kan dit een lege ‘vorm’ opleveren, een stripfiguur, een karikatuur. Ze zou nog niet leven. Om Mary Ann Zeemans tot leven te wekken, is toch een mate van inleving nodig. We moeten weten wat de vrouw wil, wat ze denkt. Maar - we moeten haar ook direct los kunnen laten als ze niet meer aan het woord is. Zodat we een andere rol kunnen spelen. En zodra ze weer aan de beurt is, moet Mary Ann er direct weer helemaal zijn, in vol ornaat. 

 

En dat lukt nog niet altijd vlekkeloos. Met hilarische situaties tot gevolg. Personages die er te laat ‘zijn’. Karikaturen die over het toneel schrijden. Of vormeloze ingeleefde figuren die mompelen dat ze ‘hun loopje’ niet kunnen vinden. Geworstel met kostuums. Overslaande stemmen. Het juiste personage met de verkeerde tekst. Of het verkeerde personage met de juiste tekst…  

 

Nog ruim twee weken. Gaat het ons lukken dit prachtige weerbarstige stuk voor de première onder de knie te krijgen? Er is maar één manier om daar achter te komen… Kom kijken! 

 

 

Reserveringen

Aantal kaarten: 

Totaalbedrag: 

bevestigen

 

bonheur theaterbedrijf rotterdam

 

010 404 67 16bonheur@bonheur.nlcolofonblogtwitterhyves

Naam

 

Voorstelling

 

Reactie *

Mijn reactie mag ook op de facebook-pagina van Bonheur geplaatst worden

 

Velden met een * zijn verplicht.